Glutation

Glutation jest najważniejszym wewnętrznym antyoksydantem (przeciwutleniaczem) produkowanym przez nasz organizm. Walczy z wolnymi rodnikami, łagodzi stany zapalne. Wysoki poziom glutationu to silny i sprawny układ odpornościowy. Glutation pomaga także usunąć szkodliwe toksyny z naszego organizmu, takie jak spaliny, kancerogeny, dym z papierosów.
Układ krążenia

Wykazano, że glutation zmniejsza poziom utlenienia tłuszczów (peroksydacji lipidów), obniża stężenie cholesterolu we krwi, minimalizuje odpowiedź immunologiczną w sąsiedztwie blaszki miażdżycowej, stabilizuje płytki krwi oraz chroni wrażliwą wyściółkę tętnic. Wszystko to są ważne sposoby przeciwdziałania utracie elastyczności ścian naczyń krwionośnych i powstającej w jej następstwie chorobie serca. Glutation zmniejsza także uszkodzenia tkanek spowodowane odcięciem dopływu tlenu podczas niedokrwienia (ischemii) oraz następującymi po nim powikłaniami reperfuzyjnymi.

Choroby sercowo-naczyniowe w poważny sposób dotykają naszą populację. W dużym stopniu można im zapobiegać, a strategie obejmujące podwyższanie poziomu GSH powinny iść w parze z właściwą dietą i stylem życia. Takie postępowanie może działać prewencyjnie, a nawet może odwracać skutki tych powszechnie występujących chorób.
Nowotwory i chemioterapia

Setki artykułów opisują rolę glutationu w zapobieganiu i leczeniu nowotworów. Prace te należą do trzech głównych grup:

1.zapobieganie, w tym detoksykacja kancerogenów, działanie antyoksydacyjne i wzmocnienie odpowiedzi immunologicznej;

2.możliwości terapeutyczne, takie jak metodologie przeciwnowotworowe oraz przeciwdziałanie towarzyszącemu chorobie nowotworowej wyniszczeniu organizmu;

3.szczególna rola GSH w chemio- i radioterapii, podczas których wzmacnia on efektywność terapii i minimalizuje efekty uboczne

Zapobieganie nowotworom. Artykuł, który w 1996 roku ukazał się w European Journal of Cancer, sugeruje, że wolne rodniki powinny być wymieniane jako ważna klasa kancerogenów. Dzięki swej wielkiej wydajności głównego komórkowego przeciwutleniacza (porównaj: Rozdział 1), GSH może usuwać z wnętrza komórki rodniki tlenowe i inne wolne rodniki. Zapobiega to uszkodzeniom różnych struktur komórkowych, szczególnie DNA znajdującego się w jej jądrze. GSH przynosi dodatkową korzyść wzmacniając działanie innych antyoksydantów, takich jak witamina C, witamina E i selen. To dalej wzmacnia zdolność organizmu do niszczenia wolnych rodników. Co więcej, GSH odgrywa także ważną rolę w syntezie i naprawie DNA.

Nie ma wątpliwości, że dobrze funkcjonujący glutationowy system enzymatyczny zwalcza nowotwory. Jasno ilustrują to wyniki badań opublikowane w Journal of the National Cancer Institute. Dotyczyły one osób z niedoborem S-transferazy glutationowej _, ważnego enzymu antyoksydacyjnego detoksykującego kancerogeny powodujące rozwój nowotworu pęcherza, takie jak dym tytoniowy. W przybliżeniu jedna osoba na dwie dziedziczy dwie uszkodzone kopie genu tego enzymu. Stwierdzono, że 25% przypadków nowotworu pęcherza występuje u ludzi w z niedoborem S-transferazy glutationowej _. Nałogowi palacze, u których ten enzym nie występuje, są sześć razy bardziej narażeni na rozwój nowotworu pęcherza.

GSH odgrywa także specyficzną rolę w detoksykacji wielu dobrze znanych kancerogenów i mutagenów obecnych w naszym środowisku.

Te powodujące raka substancje są koniugowane lub neutralizowane przy udziale GSH i przeprowadzane w formę, która może być usuwana z organizmu. Rola glutationu w detoksykacji po prostu nie może zostać przeceniona. Ponieważ wątroba jest w organizmie głównym narządem odpowiedzialnym za detoksykację, nie dziwi, że zawiera ona najwyższe stężenia glutationu.

Chemioterapia. Chemioterapia jest kontrolowanym podtruwaniem pacjenta opartym na założeniu, że szybko rosnące komórki nowotworowe są bardziej wrażliwe na truciznę niż komórki normalne. Wiele spośród środków chemioterapeutycznych, choć nie wszystkie, powoduje wyjątkowo nieprzyjemne skutki uboczne. Radioterapia działa w podobny sposób. Obszar zmieniony nowotworowo jest napromieniowywany. Teoretycznie nowotwór jest bardziej wrażliwy na promieniowanie niż otaczająca go zdrowa tkanka, ale ta terapia także powoduje silne efekty uboczne.

Ostatnie badania wykazały, że zawartość glutationu zarówno w normalnych jak i nowotworowych komórkach czyni je bardziej lub mniej podatnymi na uszkodzenia. Wysoki poziom GSH wyraźnie chroni komórki przed działaniem chemioterapii, a niski poziom czyni jej wrażliwymi. Byłoby idealnie, gdyby poziom glutationu był wysoki w zdrowych komórkach i niski w komórkach rakowych, ale wiele ludzkich nowotworów charakteryzuje się szczególnie wysokim poziomem GSH. Nowotwór jest jedynym znanym przypadkiem, w którym normalnie ściśle regulowany poziom glutationu zostaje przekroczony. Takie obejście normalnych mechanizmów regulacyjnych jest charakterystyczne dla komórek nowotworowych.

Komórki rakowe bogate w GSH często wykazują się opornością na chemioterapię, próbowano zatem podjąć próbę obniżenia poziomu glutationu w ich wnętrzu, stosując związki takie jak BSO. Problem jednak w tym, że BSO obniża także poziom GSH w zdrowych komórkach, zwiększając ich wrażliwość na uszkodzenia spowodowane przez chemioterapię. Takie rozwiązanie jest więc niepraktyczne.

Niemniej jednak, mogą istnieć sposoby wybiórczego obniżania poziomu GSH w komórkach nowotworowych. Paradoksalnie, prekursory, które podnoszą poziom glutationu w zdrowych komórkach, wywierają przeciwny efekt w komórkach nowotworowych. Gdy produkcja GSH jest nadmiernie wystymulowana w komórkach nowotworowych, dochodzi do zjawiska zwanego ujemnym sprzężeniem zwrotnym, które czyni je bardziej podatnymi na destrukcję. W tym samym czasie normalne komórki używają prekursorów do produkcji glutatuionu, dostarczając sobie lepszej obrony.

Paradoks ten został opisany w Journal of Cancer Research już w 1986 roku przez zespół kierowany przez A. Russo. Gdy OTZ (związek podnoszący poziom GSH) podawano ludzkim komórkom nowotworowym, poziom GSH w ich wnętrzu nie wzrastał, mimo iż działo się tak w otaczających je normalnych komórkach. Naukowcy z McGill University, S. Baruchel, G. Batist i ich zespół, wykazali, że OTZ może obniżać poziom GSH w komórkach raka piersi, jednocześnie podwyższając go w normalnych komórkach. Później zespół ten współpracował z G. Bounousem i opublikował w Journal of Cancer Research podobne wyniki dotyczące
Immunocalu, izolatu z białka serwatki.

Badania z wykorzystaniem tego samego produktu przeprowadzono także na pacjentach z nowotworem złośliwym z przerzutami. Byli oni karmieni
Immunocalem
przez sześć miesięcy. Chociaż nie wyleczyło to nowotworu, nastąpiła znacząca regresja lub stabilizacja rozwoju guza. U wielu osób nastąpiła także normalizacja poziomu hemoglobiny i liczby białych krwinek. Ci sami badacze wykazali, że zwiększenie poziomu GSH może wzmacniać przeciwnowotworowe działanie czynników chemioterapeutycznych. Chemio- i radioterapia prowadzi do ogromnego wzrostu wytwarzania wolnych rodników i toksycznych metabolitów. Jeśli problem nie jest na bieżąco rozwiązywany, efekty uboczne się nasilają. Liczne badania wykazały, że gdy pacjenci dobrze się odżywiali, szczególnie gdy ich dieta zawierała witaminy i suplementy, łatwiej znosili przykrą terapię. Pacjenci z wyższym wewnątrzkomórkowym poziomem GSH rzadziej cierpią z powodu skutków ubocznych chemioterapii, a komórki o wyższym poziomie glutationu są lepiej chronione przed uszkodzeniami spowodowanymi przez promieniowanie, co łagodzi skutki radioterapii.

Radioterapeuci badający ochronne działanie GSH powiązali wysoki poziom glutationu przed terapią z rzadszym występowaniem oparzeń. Wyprzedzające lub jednoczesne stosowanie produktów podnoszących i utrzymujących wysoki poziom GSH pozwala pacjentom łatwiej znosić terapię. Rozdział 2 zawiera więcej szczegółów na temat GSH i szkodliwości promieniowania.

Układ pokarmowy

Glutation pomaga chronić jamę ustną i gruczoły ślinowe przed chorobami przyzębia, zapaleniem jamy ustnej i dziąseł, a przełyk _ przed stanami zapalnymi. W żołądku chroni przed jego zapaleniem, wrzodami trawiennymi i nowotworem, w wątrobie _ przed zapaleniem i niewydolnością. GSH broni także trzustkę przed stanem zapalnym, a jelito grube – przed zapaleniem okrężnicy, chorobą zapalną jelita grubego, wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy, chorobą Crohna i nowotworem.

Choroby żołądka. Wyniki badań sugerują, że glutation chroni wyściółkę żołądka przed różnymi zagrożeniami, w tym toksynami, stresem oksydacyjnym i kancerogenezą. Zainspirowało to innych naukowców do poszukiwania sposobów podnoszenia poziomu glutationu u ludzi, zarówno w celach zapobiegawczych jak i leczniczych. Podniesiony poziom glutationu może chronić przed zapaleniem żołądka, wrzodami i nowotworem i z pewnością może stanowić uzupełnienie konwencjonalnej terapii tych chorób.

Zapalenie trzustki. Wysoki poziom stresu oksydacyjnego i niedobór glutationu w zapaleniu trzustki jest dobrze udokumentowany i naukowcy badają rolę terapii przeciwutleniaczami w leczeniu i zapobieganiu tej chorobie. Chociaż terapia antyoksydacyjna jest bezpiecznym uzupełnieniem leczenia chronicznego zapalenia trzustki, jej szersze zastosowanie jako standardowej metody leczenia wymaga jeszcze czasu. Najważniejszym punktem tego nowego podejścia terapeutycznego jest poszukiwanie narzędzi pozwalających na wzmacnianie (modulowanie) wewnątrzkomórkowego poziomu glutationu. Jak tylko narzędzia te się pojawią, dalsze badania będą potrzebne celem ustalenia, w jaki sposób można ich efektywnie używać.

Choroba zapalna jelit. Brak równowagi między tworzeniem wolnych rodników a dostarczaniem lub dostępnością pokarmowych antyoksydantów może powodować uszkodzenia tkanek w chorobie zapalnej jelit. W chorobie tej silnie obniżony jest poziom glutationu i składników z nim związanych. Różne antyoksydanty, w tym GSH, monoestry GSH, NAC (N-acetylocysteina), witamina C (askorbinian), witamina E (tokoferol), SOD (dysmutaza ponadtlenkowa) i inne, były stosowane z różnym wynikiem. Może nie być jasne, czy utrata GSH jest przyczyną czy następstwem tych chorób zapalnych, ale w obu przypadkach pozytywnie wpływają terapie, które podnoszą lub utrzymują poziom GSH. Ostatnie badania sugerują, że podnoszenie poziomu glutationu może okazać się nowym podejściem terapeutycznym we wrzodziejącym zapaleniu okrężnicy i chorobie Crohna.
Wątroba i hepatitis

Glutation (GSH) odgrywa w wątrobie kluczową rolę _ jest w tym narządzie najpowszechniej występującym antyoksydantem. Stężenie glutationu w wątrobie jest wyższe niż w jakimkolwiek innym narządzie. Dzieje się tak, gdyż GSH funkcjonuje jako substrat dla kluczowych procesów wątrobowej detoksykacji.

W fazie I wątrobowej detoksykacji toksyny są przekształcane w formy rozpuszczalne w wodzie. GSH jest kluczowy w fazie II, w której następuje neutralizacja lub koniugacja tych produktów, i pomaga organizmowi pozbywać się jej produktów poprzez jelito grube lub nerki. Jeśli któraś z tych faz jest z jakiegoś powodu zaburzona, toksyny będą akumulowały się w organizmie i prowadziły do rozwoju chorób.

Od dawna wiadomo, że deficyt glutationu zawsze towarzyszy uszkodzeniom wątroby. Gdy zapalenie wątroby jest wynikiem ostrego przedawkowania hepatotoksycznych leków, takich jak paracetamol, stosowana jest NAC (N-acetylocysteina) celem szybkiego podniesienia poziomu GSH. Eliminuje to toksyczne produkty rozkładu przedawkowanego leku. Niedobór GSH jest kluczowy, ponieważ przyczynia się on do dalszego rozwoju choroby i może łatwo doprowadzić do powstania samonapędzającej się spirali. Obniżona wątrobowa produkcja glutationu jest obserwowana w zwłóknieniu alkoholowym, chorobach spowodowanych przez toksyny, wirusowej hepatitis, stłuszczeniu wątroby, a nawet podczas starzenia. Wciąż prowadzone badania mają na celu zwiększenie poziomu GSH jako próbę podtrzymania funkcji wątroby u tych pacjentów. Podejście to jest testowane nawet w piorunującej niewydolności wątroby. GSH w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby. C. Watanbe stwierdził, że niezdenaturowane białko serwatki, naturalny prekursor GSH, jest skuteczne w zapobieganiu zaburzeniom funkcjonalnym wątroby i poprawianiu parametrów immunologicznych u pacjentów z hepatitis B. Poprawa trwała nawet po zakończeniu terapii, odzwierciedlając długoterminowość jej dobroczynnego działania.

Metody terapii chronicznych przypadków hepatitis C są dalekie od doskonałości. G. Barbaro i jego zespół z Włoch opisał systemowy spadek poziomu GSH u pacjentów z hepatitis C, sugerując, że ten niedobór może tłumaczyć ich oporność na leczenie interferonem. Zespół O. Beloqui_ego potwierdził te obserwacje w badaniach prowadzonych na ludziach z hepatitis C.

Wątroba jest największym i najbardziej skomplikowanym narządem waszego ciała. Jest ona w oczywisty sposób powiązana z niezliczoną ilością czynników decydujących o zdrowiu i chorobie. GSH jest podstawowym czynnikiem decydującym o prawidłowym funkcjonowaniu wątroby. Niski poziom GSH aż się prosi o rozwój chorób zakaźnych i immunologicznych. Wysoki poziom glutationu ma znaczenie ochronne.